
ماراتن مسیه مسابقه ای سراسری برای کاویدن آسمان شب است. ماراتن ششم طی ۷ و ۸ اردیبهشت درپارک ملی کویر برگزار میشود.
ماراتن مسیه مسابقه ای برای رصد 110 جرم فهرست اجرام غیر ستاره ای شارل مسیه فرانسوی است. این فهرست شامل منتخبی از پرنورترین اجرام رصدی اعماق اسمان است که از نیمه اسفند تا نیمه فروردین هر سال به دلیل موقعیت خورشید در اسمان در بهترین وضعیت رصدی قرار می گیرند.
در چند ساله اخیر کشورهای منطقه نظیر پاکستان و ترکیه و هند این مسابقه جذاب را برگزار کردند. در ایران نخستین بار ماهنامه نجوم ماراتن مسیه را در 5 سال قبل و در شب 30 فروردین بر بام کارونسرای تاریخی قصر بهرام برگزار کرد. در این ماراتن حدود 40 نفراز منجمان برگزیده کشور شرکت کردند. دومین و سومین ماراتن نجومی متاسفانه به دلیل هوای نامساعد برگزار نشد. چهارمین ماراتن مسیه در اسفند سال ۱۳۸۳ به خوبی برگزار شد . خرانق یزد با هوایی ابری میزبان شرکت کنندگان درماراتن پنچم بود .
شارل مسیه
شارل مسيه ( ۱۷۳۰- ۱۸۱۷ ) ستاره شناس فرانسوي قرن هجدهم و اوايل قرن نوزدهم اروپا بود. مسيه متولد شهر لرين در جنوب فرانسه است . او در سال ۱۷۵۸ هنگامي که متصدي رصدخانه مارين پاريس بود دنباله دار هالي را رصد کرد و گزارش رصد خود را به مرکز رصد دنباله دارها در پاريس ارسال کرد. البته يک رصدگر آلماني يکماه پيش از مسيه دنباله دار هالي را در شب کريسمس همان سال رصد کرده بود ، اما گزارش رصد خود را به مرکز دنباله دارها در پاريس ارسال نکرده بود. مسيه که با هدف کشف دنباله دارها در رصدخانه مارين رصد مي کرد در تاريخ ۲۸ آگوست ۱۷۵۸ بطور کاملا اتفاقي متوجه جرمي در آسمان شد که تصور کرد يک دنباله دار است ، اما اين جرم مه آلود اصلا حرکت نداشت. اين جرم سحابي خرچنگ در نزديکي ستاره زتا-ثور بود که به عنوان اولين جرم مسيه با عنوانM ۱ ثبت شد با قدر مجموع ۸ . مسيه براي اينکه چنين اجرام غير ستاره اي را با دنباله دارها اشتباه نگيرد شروع به يافتن و فهرست کردن اجرام غير ستاره اي کرد.
مسيه در سال ۱۷۶۵ فهرستي از ۴۱ جرم غير ستاره اي را منتشرکرد که از اين تعداد ۱۷ يا ۱۸ تاي آن را خودش کشف کرده بود و بقيه را ستاره شناساني ديگر کشف کرده بودند. در مارس ۱۷۶۵ دو سحابي M 42وM ۴۳ در جبار ، خوشه کندوي عسل M ۴۴ در سرطان و خوشه پروين M ۴۵ درگاو با ثبت مسيه به عنوان جرم غير ستاره اي تعداد اجرام غير ستاره اي به عدد ۴۵ رسيد. در ۱۷۷۴ اين فهرست با تائيد آکادمي علوم پاريس منتشر شد.
تا سال ۱۷۸۳ مسيه با همکاري پير مشن فرانسوي و همراهانش بارناباس اورياني ايتاليايي و نيکلاوس لاسيا ۵۵ جرم غير ستاره اي ديگر را ثبت کردند. صدمين جرم فهرست مسيه يکماه پيش ازآنکه ويليام هرشل سياره اورانوس را کشف کند، ثبت شد. پير مشين همکار مسيه در طول سال هاي ۱۷۸۳ تا ۱۷۸۴ ، سه جرم ديگر را به فهرست مسيه اضافه کرد. در حدود ۱۴۰ سال بعد ستاره شناس فرانسوي فلاماريون يک کپي از کاتالوگ ۱۰۳ جرم غير ستاره اي مسيه را بدست آورد و با رصد ۱۰۴ M ( کهکشان کلاه مکزيکي ) در سنبله ، تعداد اجرام مسيه را به عدد ۱۰۴ رساند. در ۱۹۴۷ هلن سايرهوگ ستاره شناس کانادايي ۱۰۵ M ۱۰۶ M و ۱۰۷ M را رصد کرد . اين اجرام را پيش از آن پير مشين رصد کرده بود اما براي او غيرستاره اي بودن اين اجرام نامعلوم بود، براي همين آن ها را در فهرست مسيه ثبت نکرده بود.
و اما ۱۰۸ M و ۱۰۹ M را چند سال بعد گينگريچ استاد تاريخ نجوم دانشگاه هاروارد رصد کرد و آخرين جرم فهرست مسيه را هم کنت جونز در ۱۹۶۶ به فهرست اضافه کرد که اين جرم ۱۱۰ M ، ماه كوچکتر کهکشان آندرومدا ( M ۳۱ ) است.
اجرام رصدی مورد نظر
اجرام رصدی انتخاب شده برای این رقابت: تمام اجرام فهرست مسیه بجزکهکشان های74 Mو 77 Mکه دیده نمی شوند. علاوه بر ۱۰۸ جرم مسیه که الویت اصلی انتخاب داوران است رصد 14 جرم غیرمسیه که از زیباترین اجرام ژرف آسمان اند مورد نظر است تا سبب افزایش جذابیت های این برنامه رصدی شود:
1- خوشه اومگا-قنطورس یا NGC 5139، پرنورترین خوشه کروی آسمان و بزرگترین در سراسر کهکشان
2- کهکشان قنطورس- A یا NGC5128، کهکشان نا منظم بزرگ که جز 10 کهکشان بارز آسمان است.
3- خوشه دوتایی (خی و اچ) NGC 884 و NGC869 در برساوش، از زیباترین خوشه های باز آسمان
4- کهکشان مارپیچی NGC6946 در قیفاووس
5- خوشه باز جغد یا NGC457 در ذات الکرسی
6- خوشه باز کارولین یا NGC 7789 در ذات الکرسی
7- کهکشان مارپیچی آندرومدای کوچک یا NGC7331در فرس اعظم
9- خوشه کروی NGC6441 در دم عقرب
10- خوشه باز NGC6231 در دم عقرب
11- سحابی سیاره نمای اسکیمو یا NGC2392 در جوزا
12- خوشه باز NGC2244 (سحابی روزت) در تکشاخ
13- خوشه باز NGC1647 در ثور
14- دنباله دارP 73 یا شواسمان-واخمان(درخشان ترین تکه هسته آن، تکه C)، که درشب برنامه نزدیک به اکلیل شمالی است.
لازم به ذکر است از گروه نجوم شفق اردکان نیز افرادی در این مسابقه حضور دارند.
نهمین روز از فروردین امسال آسمان میزبان نخستین گرفت سال از نوع کسوف بود که متاسفانه در کشور ما این گرفت بصورت جزئی قابل مشاهده بود هر چند نوار کسوف کلی از نزدیکی کشور ما و در قسمتهایی از کشور ترکیه گذشت به همین سبب بسیاری از منجمان آماتور کشور عازم این نواحی شدند تا از شکوه طبیعت لذت برده و به علاوه داده های علمی فراوانی از این پدیده استخراج کنند.
بیشترین درصد گرفت خورشید در کشور ما شهر ماکو در استان آذربایجان غربی با ۸۶ ٪ گرفت و کمترین آن در استان سیستان و بلوچستان با ۲۵ ٪ گرفت بود. این در حالی بود که استان یزد این کسوف را با گرفت ۴۰ ٪ شاهد بود.
