تبليغاتX
گروه نجوم شفق
مرد تاریخ ساز دنیای نجوم درگذشت
شب گذشته، آرتور سی کلارک مردی که درهای نوینی از پیشرفت را به سوی آینده بشریت با تفکرات یکتای خود گشوده ساخت، در سن 90 سالگی در جزیره سریلانکا در اقیانوس هند، درگذشت.
از بزرگترین خدمات کلارک به بشریت، طرح ایده ماهواره های زمین ثابتی بود که هم اکنون پس از گذشت چندین سال، اساس ارتباطات مخابراتی بین الملل را تشکیل می دهد. او همچنین در زمینه نگارش داستان های علمی - تخیلی نیز بسیار متبحر بود. فیلم "2001، یک اودیسه فضایی" ساخته استنلی کوبریک که یکی از پرطرفدارترین فیلم های علمی-تخیلی است، بر اساس رمانی به همین نام از کلارک ساخته شده است.



"جهان آنقدر بزرگ نیست که ما تصویر می کنیم؛ جهان آنقدر بزرگ است که قادر به تصور آن نیستیم" - کلارک

2 نوشته شده در  چهارشنبه بیست و نهم اسفند 1386ساعت 15:8  توسط انجمن نجوم شفق  | 

روزهای شلوغ ایستگاه

دقایقی پیش شاتل فضایی ایندیور، زمین را به مقصد ایستگاه فضایی بین المللی تحت عنوان ماموریت STS-123، ترک گفت تا مرحله اول از اتاقک ژاپنی کیبو را جهت الحاق به ایستگاه فضایی بین المللی به فضا حمل کند. در این ماموریت یک فضانورد ژاپنی نیز ۷ خدمه شاتل را تشکیل می دهد. بازوی روباتیک دوشاخه پیشرفته ساخت کانادا نیز دیگر محموله مهم شاتل ایندیور را در این پرواز تشکیل می دهد. بازویی با قابلیت کنترل از درون ایستگاه فضایی که همچون دستان یک انسان عملیات تکمیل ایستگاه فضایی بین المللی را تسهیل می بخشد.

سرنشینان ایندیور - عکس از ناسا

این پرواز، صد و بیست و دومین پرتاب شاتل های فضایی را تشکیل میدهد. این درحالیست که ایستگاه فضایی بین المللی روزهای پرترافیکی را سپری می کند! محموله بسیار عظیم ژول ورن (اولین محموله از سری ماهواره های ATV - وسیله حمل و نقل خودکار) که از طرف سازمان فضایی اروپا - ESA، چند شب پیش سوار بر موشک قدرتمند آریان - 5 جزیره گویان فرانسه را به مقصد ایستگاه فضایی بین المللی ترک گفت. این محموله 20 تنی، بزرگترین محموله حمل شده توسط موشک آریان-5 و همچنین بزرگترین محموله حمل و نقلی ایستگاه فضایی بین المللی را تشکیل می دهد. هر چند پس از قرارگیری در مداری نزدیک به ایستگاه فضایی بین المللی، متخصصان بروز مشکلی را در سیستم های الکترونیکی فضاپیما گزارش کردند، اما به نظر می رسد که مشکل آنچنان حاد نیست. ژول ورن تا پایان ماموریت شاتل فضایی ایندیور، به ایستگاه متصل نمی شود. محموله های حمل و نقل، فضاپیماهای باربری هستند که مواد غذایی، سوخت، وسایل علمی و ... را از زمین به ایستگاه فضایی بین المللی منتقل می کنند و پس از پر شدن از پسماند ها و زباله های سرنشینان، در جو زمین نابود می شوند.

تا پیش از این محموله پروگرس روسی، این عملیات را به انجام می رسانید. پس از الحاق ژول ورن، 6 ماه فضاپیما با ایستگاه متصل بوده و پس از پر شدن از زباله ها، به درون جو زمین با زاویه بسیار تندی سقوط کرده و از بین می رود.

2 نوشته شده در  سه شنبه بیست و یکم اسفند 1386ساعت 10:8  توسط انجمن نجوم شفق  | 

باشگاه هشتم نجوم

باشگاه هشتم نجوم شهرستان اردکان، مطابق برنامه، در تاریخ پنجشنبه دوم اسفند ماه برگزار گردید. این برنامه، در ساعت 18 با جدیدترین اخبار نجومی توسط عبدالرضا خدائی شروع بکار کرد. پس از آن، گامی تا 2009 که تلاشی در جهت رفع ابهامات نجومی مردم است، با موضوع ستارگان دنباله دار توسط مرضیه ابراهیمیان ارائه گردید. نوروزنامه، بخش بعدی همایش هشتم بود که توسط حسین حائری اجرا گردید. در این برنامه سعی شد تا چگونگی وقوع پدیده اعتدال بهاری و آغاز نوروز در بناهایی نظیر برج رادکان در خراسان و مجموعه تخت جمشید، به کمک مدل سه بعدی آنها، توضیح داده شود.

 

 

بخش ویژه همایش هشتم، "سیاره ای در خطر" بود که به پدیده مرگبار گرم شدن زمین و تاثیرات سوء آن بر قطب های زمین اختصاص داشت که توسط احسان سنایی اجرا گردید. این قسمت، تلاشی در جهت بزرگداشت سال جهانی قطب ها بود و به همین دلیل، پیامی از طرف دکتر David Carlson، دبیر سال بین المللی قطب ها، به این همایش ارسال گردید که در پایان این گزارش قابل دسترس است.

 

در جریان باشگاه هشتم - عکس از سعید شاکر

 

متاسفانه بدلیل مشکلات صوتی سالن، پخش قسمت دوم مصاحبه اختصاصی گروه نجوم شفق با دکتر فیروز نادری امکان پذیر نشد و به همایش آینده موکول شد. از کلیپ تصاویر تهیه شده بوسیله اعضای گروه نجوم شفق، تصاویری از تلسکوپ فضایی هابل، تصاویر ماه گرفتگی دوم اسفند ماه نیز به عنوان میان برنامه استفاده شد که با استقبال از سوی شرکت کنندگان همراه بود. سرانجام این برنامه در ساعت 20:30 با رصد عمومی آسمان شب، به کار خود پایان داد.

 

برنامه رصد عمومی در اتمام همایش - عکس از سعید شاکر

 

فایل قسمت دوم مصاحبه با دکتر فیروز نادری بزودی بر روی وبلاگ، قرار داده خواهد شد.

 

پیام دکتر David Carlson، دبیر سال جهانی قطب ها، به همایش هشتم گروه نجوم شفق :

 

من پیام خود را به شما دانش آموزان عزیزبا یک سوال ساده آغاز می کنم:

چه لزومی دارد که دانش آموزان آگاهی در ایران و یا در هر کشوری به دور از مناطق قطبی، با معزلات بسیاری از لحاظ منطقه ای، دینی و جهانی که ذهنشان را به خود مشغول ساخته است، به سال جهانی قطب ها توجه کنند؟

قسمتی از پاسخ من به گذشته بازمیگردد. به نخستین سال جهانی قطب ها در 1892 که سال های جهانی قطب، به عنوان فرصتی برای علم مطرح شدند تا بر مسائل جهانی متمرکز شوند و نیز فرصتی برای دانشمندان، تا بدور از مسائل ملی و رقابتی، برای اهداف جهانی کار کنند. خلاقیت شخصی و ابتکارات ملی نیز نقش بسزایی ایفا می کنند اما سال های جهانی قطب به ما یادآور می شوند که در مقابل سیستم های بسیار پیچیده ای در مناطق وسیعی از سیاره زمین به نام قطب ها، بیشتر به همکاری نیاز است تا رقابت.

سال جهانی قطب پیشین، در 1957 و 1958 که در واقع سال جهانی ژئوفیزیک نام گرفت، حاصل یک معاهده منحصر بفرد بود که امروزه جنوبگان را برای استفاده های علمی، صلح جویانه و تعاونی محافظت کرده است. حال، چه کسی می داند که کدام معاهدات بین المللی در جریان این سال جهانی قطب ها، وضع خواهد شد؟

شهروندان سیاره ما بایستس به این سال جهانی قطب ها توجه کنند چراکه در یک زمان بحرانی، فرصتی برای توجه به مسائل ضروری جهانی است. برف و یخ سراسر جهان، با سرعت فزاینده ای در برخی از مناطق، ناپدید خواهد شد. در نواحی بسیاری کمبود برف و یخ، و همچنین اختلافات مکرر و فزاینده بارش برف و باران، منابع آبی را تخلیه می کند. در مقیاس جهانی، از دست رفتن برف و یخ در مناطق قطبی، الگوهای گرمایشی زمین را تغییر خواهد داد. برف و یخ، نور خورشید را به فضا بازتاب می کنند و زمانی که از دست بروند، زمین و اقیانوس روباز، انرژی نور خورشید را جذب می کنند و زمین گرمتر و اقیانوس گرمتر، باعث می شود تا برف و یخ کمرتی داشته باشیم که این خود، باعث گرمایش مجدد اقیانوس و زمین می شود؛ عامل مثبتی که نتیجه آن، سیاره ای گرمتر است.

بدون وجود یخ های دریایی در اقیانوس منجمد شمالی، یعنی اتفاقی که در چند دهه اخیر بوقوع پیوسته است، بادهای نیمکره شمالی و نیز الگوهای دمایی و بارشی از استوا تا قطب تغییر خواهد کرد. از دست رفتن ورقه های یخی گرینلند و جنوبگان که با روند رو به رشدی در حال انجام است، بعنوان یک معزل قرن مطرح شده است و این، باعث بالا آمدن آب دریاها به اندازه یک متر در انتهای این قرن می شود. ملت های بسیار اندکی در جهان، طرح ها و ابتکاراتی برای اداره منابع آبی، آب و هوایی و نیز روند بالا آمدن آب دریاها که در نتیجه از دست رفتن برف ها و یخ هاست، به طور همزمان در دستور کار خود قرار داده اند. تغییرات در قطب ها، ضربه ای جهانی است.

دوره های پیشین سال جهانی قطب ها، منحصراً بر سیستم های فیزیکی نظیر اخترشناسی، آب و هوا، حرکت صفحات تکتونیکی زمین، جریان های اقیانوسی و ... متمرکز بودند. این سال جهانی قطب، قویاً بر اکوسیستم های زمینی و دریایی، و نیز بهبود وضعیت ساکنان قطب ها متمرکز است. توجه به ساکنان قطب ها همچنین دلیل دیگری را جهت توجه به این سال، به ما یاد آور می شود؛ معزل عدالت اجتماعی.

ساکنان شمالگان، با مشکلاتی از قبیل آلودگی منابع غذایی سنتی، هجوم بیماریها و جانوران و تغییرات آب و هوا، زمین و یخ محلی و سراسری شمالگان، مواجه اند. این تغییرات منحصراً از خارج می آیند، از سمت جنوب و در نتیجه راحتی ما. این ها دلایل مناسبی است تا ساکنان شمالگان، این تغییرات را بی عدالتی جهانی قلمداد کنند. فقدان فرهنگ و سنت های این دسته از انسان ها که در نتیجه الگوهای نادرست رفتاری و مصرف انرژی انسان های دیگر است.

چه ما خود باعث ایجاد چنین مشکلاتی شده باشیم و چه این مشکلات را احساس کنیم، همه بایستس بدانیم که تغییرات اقلیمی، گونه های محلی را منقرض خواهد ساخت. این سال جهانی قطب، به ما یادآور می شود که معزلات گریبانگیر همسایگان ما در شمالگان، به توجه و عکس العمل خودمان وابسته است.

و سرانجام گروه نجوم شما بایستی به این سال جهانی قطب توجه کند چراکه مناطق قطبی، نواحی بسیار مناسبی برای انجام فعالیت های اخترشناسی است. فلات های مرتفع جنوبگان، بدور از آلودگی های نوری شهرها، دارای جو بسیار پایدار و خشکی می باشند که برخی از بهترین شرایط رصدی را برای تلسکوپ های اپتیکی زمینی، فراهم می سازد. همچنین می توان از تلسکوپ نوترینوی بی همتایی موسوم به Icu cube، نام برد. هزاران حسگر نوری موجود در حفره های عمودی یخ، قادرند موارد نادری از برخوردهای ما بین نوترینو ها و اتم های یخ را به ثبت برسانند. برخی از این حفره ها گاه به عمق 2 کیلومتر نیز می رسند. لازم به ذکر است که این اتفاق تنها می تواند در ورقه های یخی ضخیم، نسبتاً یکنواخت و ثابت شرق جنوبگان، رخ دهد. با محاسبه جهت و انرژی برخورد های ایجاد شده، محققان قادرند دریابند که نوترینوها از بارش های اشعه کیهانی موجود در ورای جو زمین می آیند و یا سرچشمه آنها، منابع نجومی بسیار دوردست نظیر سیاهچاله ها، انفجارهای پرتو گاما و یا ابرنواخترهاست.

امیدوارم این توضیحات کوتاه، حس کاوش و اهمیت این سال جهانی قطب را برانگیزد و گروهتان سمیناری مفید را برگزار نماید. امید است تا دیگر دانش آموزان سراسر جهان را در روزهای آتی و دیگر رخداد های سال جهانی قطب ها، شریک سازید.

 

دیوید کارلسون – دبیر سال بین المللی قطب ها

2 نوشته شده در  دوشنبه ششم اسفند 1386ساعت 23:54  توسط انجمن نجوم شفق  |