از هزاران سال پیش تا به امروز، مردمان باستان همواره در نکوهش شر و ستایش نیکی، آیین ها و مراسم جالب و معناداری را برگزار می کرده اند که آیین های مربوط به شب یلدا، یکی از قدیمیترین آنهاست. یلدا، واژه ای سریانی و بمعنای میلاد و زایش است و در داستان های کهن ایران، به شبی اطلاق می شود که بلندتر از آن وجود ندارد و بنابراین از آن شب به بعد این روز است که به بلندی می گراید و باین ترتیب در فرهنگ ها، از آن بعنوان شبی یاد می کنند که نهایت قدرت تاریکی و شر است و از صبح فردای آن، این خیر و نیکی است که زایش می یابد و به همین دلیل است که مردم تا طلوع آفتاب را بیدار می مانند و به استقبال خیر می روند. انواع میوه هایی نیز که در این شب مصرف می شود (مانند هندوانه، انار و سنجد)، همگی به رنگهای گرم هستند تا نزدیک شدن سرخی فلق را در آسمان نوید دهند.


در فرهنگ دهخدا در رابطه با شب یلدا اینچنین آمده است :
"لغت سرياني است به معني ميلاد عربي ، و چون شب يلدا را با ميلاد مسيح تطبيق مي کرده اند از اين رو بدين نام ناميده اند.بايد توجه داشت که جشن ميلاد مسيح (نوئل ) که در 25 دسامبر تثبيت شده ، طبق تحقيق محققان در اصل ، جشن ظهور ميترا (مهر) بوده که مسيحيان در قرن چهارم ميلادي آن را روز تولد عيسي قرار دادند. يلدا اول زمستان و شب آخر پاييز است که درازترين شبهاي سال است و در آن شب يا نزديک بدان ، آفتاب به برج جدي تحويل مي کند و قدما آن را سخت شوم و نامبارک مي انگاشتند. در بيشتر نقاط ايران در اين شب مراسمي انجام ميشود. شعرا زلف يار و همچنين روز هجران را از حيث سياهي و درازي بدان تشبيه کنند. يلدا برابر است با شب اول جدي و شب هفتم دي ماه جلالي وشب بيست ويکم دسامبر فرانسوي."
از نظر نجومی، بلندترین شب سال زمانی رخ می دهد که خورشید در نقطه انقلاب زمستانی قرار بگیرد و بدین واسطه ارتفاعش در آسمان به کمترین حد، نسبت به روزهای دیگر در آسمان برسد. بر پایه همین واقعیت بود که در ایران، بناهای بسیاری موسوم به چارتاقی ساخته شد تا زمان دقیق طلوع آفتاب در این روز را برای مردمان، با معماری دقیق خود بازگو کنند.

ایران، پس از انجام سلسله پرتاب های آموزشی در راستای تکمیل پروسه پرتاب ماهواه به فضا، اینبار تصمیم دارد تا در یک ماموریت فضایی، موجودات زنده ای را به فضا فرستاده، و آنها را سالم به زمین بازگرداند. تمامی کشورهایی که امروز از تکنولوژی پرتاب انسان به فضا دسترسی پیدا کرده اند (چین، روسیه و ایالات متحده)، ابتدا دست به انجام پرتاب های آزمایشی حامل موجودات زنده ای چون موش، میمون و سگ زده اند. از مزایای این روش، سنجیدن توانایی کپسول حامل حیوان در پایدارسازی شرایط محیطی از نظر دما و فشار هنگام پرتاب؛ در عین کوچکی محموله می باشد.

پیش از این، ایران در یک ماموریت تحقیقاتی موفق، موشک کاوشگر-2 را که موشکی چند مرحله ای بود، با هدف کسب اطلاعات جوی محیطی به فضا پرتاب کرد (ویژگی های جو هر منطقه از زمین، با توجه به شرایط گرانشی پوسته آن منطقه و نیز شرایط آب و هوایی، تغییر می کند که در طراحی موشک ویژه پرتاب ماهواره، این اطلاعات از اهمیت خاصی برخوردارند). پیش از این نیز، ماموریت کاوشگر-1 با موفقیت به فضا پرتاب شده بود.
اگرچه هنوز ایران تاکنون ماهواره ای را با تکنولوژی خود در فضا قرار نداده است؛ اما همین پرتاب های آزمایشی، راه را برای انجام این کار هموارتر کرده اند. ماهواره امید، احتمالا در مارس 2009 (طبق اخبار اعلام شده) و پس از انجام احتمالی 2 پرتاب آزمایشی دیگر، در مدار قرار داده خواهد شد تا ایران بعنوان یازدهمین کشوری که تمامی تکنولوژی پرتاب ماهواره را از آن خود کرده است، به جرگه کشورهایی فضایی بپیوندد.
اما پروسه اعزام فضانورد به فضا، فرآیندی پیچیده تر است که به موشک هایی با قدرت بیشتر نیاز است تا کپسول حاوی انسان و ابزارهای حیاتی او را که به مراتب از محموله های آزمایشی سنگین تر است، به فضا انتقال دهد. احتمالاً در این مسیر، ایران از موشک سفیر امید و یا نوع اصلاح شده آن را برای انجام چنین کاری به کار گیرد.




آرشیو مطالب پیشین :
پرتاب نخستین موشک با قابلیت حمل ماهواره به فضا توسط ایران

پنجشنبه هفتم آذرماه سال جاری، پژوهش سرای دانش آموزی جوان شهرستان اردکان، میزبان سیزدهمین همایش ماهانه نجوم شهرستان اردکان بود که با استقبال کم نظیری از سی مخاطبان همراه بود. موضوع ویژه این همایش، در ادامه باشگاه دوازدهم، "ایران؛ رصدگاه باستانی شرق" بود که به بررسی تاریخ فرهنگی، دینی و نمادشناسی ایران می پرداخت.
برنامه در ساعت 18 با پخش اذان استاد موذن زاده اردبیلی به همراه تصاویری از دنیای نجوم آغاز شد و در ادامه عبدالرضا خدایی به مدت 15 دقیقه، آخرین برنامه "قدمی تا 2009" را به موضوع کهکشان اجرا کرد. این قسمت از باشگاه پنجم نجوم به لیست برنامه ها اضافه شده بود و هدف از ارائه آن، آشناسازی عموم با مفاهیم پایه مرتبط با نجوم و علوم فضا بود. پس از آن حسین حایری به تحلیل اخبار نجومی آبانماه در دو بخش اخبار کوتاه و مشروح پرداخت که اخبار تصویری نیز پایان بخش این برنامه به مدت 15 دقیقه بود.


پس از آن نیز کلیپ سال جهانی نجوم تهیه شده توسط یونسکو و اتحادیه بین المللی نجوم، بعنوان میان برنامه پخش گردید. آشنایی با صورت فلکی جبار و بررسی اساطیر مرتبط به آن قسمت بعدی برنامه ها را تشکیل می داد که توسط شاکر اجرا شد. در ادامه موضوع انفجار بزرگ و انبساط جهان نیز توسط الهه شهبازی و عاطفه هاتفی برگزار گردید.
آخرین بخش برنامه نیز که به بررسی موضوع ویژه همایش می پرداخت، توسط احسان سنایی و به مدت 45 دقیقه درباره سیر تحول ارتباط مابین آسمان شب و فرهنگ کهن پارسی بوسیله تصاویر و مدل های سه بعدی از بناهای مهم نجومی ایران برگزار گردید.
و سرانجام در ساعت 20:10 همایش سیزدهم نجوم، با پخش کلیپی از تصاویر تهیه شده توسط اعضای گروه از آسمان خیال انگیز شب، پایان پذیرفت. برنامه رصد عمومی آسمان نیز بدلیل ابری بودن آسمان به ناچار لغو شد.
باشگاه چهاردهم نجوم اردکان، همزمان با افتتاحیه سال جهانی نجوم در ایران و در چهارشنبه دوم دیماه سال جاری برگزار خواهد شد. همزمان به نزدیکی به افتتاح سال جهانی نجوم همچنین صفحه ویژه ای به نشانی www.bio-shafaq.co.cc، توسط گروه نجوم شفق راه اندازی شد که در طول سال 2009، هر هفته به معرفی یکی از چهره های موثر ایرانی در دانش نجوم و علوم فضا می پردازد.