هزاران سال است که نوع بشر در جستجوی یافتن حیات ماورای زمینی است. تلاش های او تا چند دهه اخیر، تنها در گرو نگارش داستان های علمی- تخیلی و اقداماتی مشابه آن بود که حتی بسیاری تحت تاثیر این آثار، اذعان داشتند که موفق به مشاهده چنین موجوداتی شده اند (هر چند ماهیت برخی مشاهدات معتبر همچنان در هاله ای از ابهام است). اما هیچ کس انتظار آن را نداشت که چنین موضوع عامه پسندی در کانون توجه دانشمندان نیز قرار گرفته و آنها نیز در صدد پاسخ به این سوال برآیند که : آیا ما تنها هستیم ؟
در این هنگام و در 409 سالگی اعدام جیوردانو برونو، فیلسوف ایتالیایی که به جرم اعتقاد به سیارات فراخورشیدی جان خود را از دست داد، تلسکوپی به فضا می رود که قادر به تشخیص سیاراتی فراخورشیدی، مشابه با زمین ماست و انتظار می رود تا نخستین حلقه از زنجیره کشف حیات ماورای زمینی باشد. تلسکوپ فضایی کپلر، در پنجم مارس سال جاری به فضا پرتاب شد تا ماموریت 3.5 تا 6.5 ساله (بسته به میزان موفقیت پروژه) خود را برای کشف سیارات زمین-مانند آغاز کند. کپلر چهاردهمین ماموریت از سری ماموریت های برنامه Discovery ناسا محسوب می شود.

تصویری خیالی از ماموریت کپلر؛ عکس از : ناسا

 از کشف نخستین سیاره فراخورشیدی حدود 21 سال می گذرد و دانشمندان تاکنون از روش های مختلفی برای انجام چنین امری بهره برده اند. یکی از معروفترین این روش ها، روش گذر (Transit Method) است. در این روش، معمولاً ستاره مادر را برای مدت زمان زیادی تحت نظر گرفته و شدت نور آن را اندازه گیری می کنند. اگرچنانچه سیاره ای از مقابل ستاره گذر کند (پدیده ای مشابه با گذر سیاره زهره یا عطارد از مقابل قرص خورشید که از زمین قابل مشاهده است)، نور ستاره مزبور اندکی کاهش یافته و بدین ترتیب دانشمندان از وجود سیاره آگاه می شوند. تاکنون 342 سیاره فراخورشیدی کشف شده که کشف بیش از 40 تای آنها بدین روش صورت پذیرفته است. تلسکوپ فضایی کپلر نیز اکثر کشفیات خود را از این روش انجام خواهد داد. 

دکتر Koch در شبیه ساز فوتومتر ماموریت کپلر

کپلر در این مدت زمانی تنها به یک بخش از آسمان نظاره می کند (محدوده ای مابین صورت های فلکی دجاجه و شلیاق) تا کوچکترین تغییرات نور را در میان حدود 100000 ستاره ای که قابلیت مشاهده آنها را دارد بیابد. کپلر برای انجام چنین کاری از ابزاری ویژه به نام نورسنج (Photometer) بهره می برد که اساساً شامل یک آینه بازتابی 1.4 متری و 42 حسگر CCD با توان تفکیک مجموع 95 مگاپیکسل است. این نورسنج آنچنان دقیق است که قادر به تشخیص عبور یک کک از مقابل چراغ یک خودرو از فاصله چندین کیلومتری است !
در این مصاحبه، به سراغ دکتر David Koch، معاون علمی ماموریت کپلر رفته ایم. دکتر کوچ، کارشناسی ارشد و دکترای خود را در رشته فیزیک از دانشگاه کُرنِل دریافت کرده است. او تاکنون دانشمند ماهواره فضایی پرتو X اوهورو، تلسکوپ های فضایی پرتو X اینشتین و چاندرا، تلسکوپ های مادون قرمز Spacelab – 2 و اسپیتزر، ماهواره SWA و رصدخانه هوایی کوئیپر بوده است. در سال 1988 به پایگاه تحقیقاتی Ames ناسا پیوست و مدیر فعالیت های تلسکوپ فضایی اسپیتزر و تلسکوپ هوایی SOFIA شد. از سال 1992 فعالیت خود را بر روی پروژه تلسکوپ کپلر آغاز کرد و هم اکنون دومین مقام علمی در این پروژه بعد از ویلیام بروکلی؛ (مدیر علمی) محسوب می شود.

با تشکر ویژه از ماهنامه دانشمند در بازتاب مصاحبه های علمی انجمن نجوم شفق؛ متن مصاحبه با دکتر David Koch را می توانید از اینجا دریافت نمایید.

***